Het NVP in de praktijk

Kosteneffectief veranderingen in mobiliteitsgedrag waarnemen, vergelijken en via beleid bijsturen. Dat is de oplossing die het Nederlands Verplaatsingspanel (NVP) biedt. Door middel van langdurige metingen van verplaatsingsgedrag en focus op gedetailleerde doelgroepen krijgt u meer inzicht in de effecten van beleidsprogramma’s. Verschillende gemeenten, provincies en ministeries maken al succesvol gebruik van het NVP.

Modal Split Monitor Schiedam

Schiedam voert beleid om meer duurzame mobiliteit te realiseren. Om over meerdere jaren te kunnen zien of het gevoerde beleid effect heeft, zocht Schiedam informatie die hier inzicht in geeft. De stad legt daarbij de focus op de modal split (de verdeling van reizigers over verschillende vervoerswijzen) in de gemeente, om te zien hoe het gebruik van verschillende vervoersmiddelen zich ontwikkelt. Dit type informatie is alleen bruikbaar wanneer deze betrouwbaar, representatief, consistent en continu is.

Eén dashboard voor het monitoren van duurzame mobiliteit
Het Nederlands Verplaatsingspanel (NVP) blijkt vanwege de continue en consistente verzameling van verplaatsingsgegevens een uiterst geschikte databron. Deze data is verder aangevuld met gegevens uit het eigen panel van Schiedamse inwoners dat de gemeente onderhoudt voor onderzoeksdoeleinden. Voor dat doel zijn deelnemers uit het Schiedam panel eveneens uitgerust met technologie die het mogelijk maakt verplaatsingen met een smartphone te meten. Beide informatiestromen komen samen in het dashboard Modal Split Monitor Schiedam. Dit dashboard biedt inzicht in:

  • Achtergrondkenmerken van de deelnemers (Demografie)
  • Modal split op basis van PC4 herkomstgebied (Herkomsten)
  • Reistijden en reisafstanden per PC4 gebied (Afstanden)
  • Modal split per deel van de dag (Periode)
  • Weersgesteldheid tijdens meetperiode (Weer)
  • De verschillen wanneer locaties of tijdsperioden worden vergeleken (Vergelijken)

Aanscherpen van mobiliteitsbeleid met verbeterd inzicht
Dit dashboard biedt de gemeente Schiedam belangrijke inzichten waarmee de gemeente het mobiliteitsbeleid volgt en inmiddels verder heeft aangescherpt.

Mobiliteitsmonitor Den Haag
Den Haag groeit, het verkeer wordt drukker en er is minder ruimte in de stad. De gemeente is daarom anders gaan kijken naar mobiliteit. De Haagse mobiliteitstransitie focust zich op:

  • Manieren van vervoer die zuinig met de ruimte omgaan stimuleren
  • Innovatieve mobiliteitsoplossingen, zoals inzetten op het delen van fietsen, -auto’s en -scooters
  • Mobiliteitsdiensten en manieren van vervoer (digitaal) beter op elkaar laten aansluiten
  • Beïnvloeden van reisgedrag

Om de effecten van hun mobiliteitsbeleid te volgen, maakt Den Haag gebruik van informatie uit het Nederlands Verplaatsingspanel (NVP). De nadruk ligt daarbij op veranderingen in de modal split. Het dashboard voorziet de gemeente van meer en beter inzicht, bijvoorbeeld inzicht in of en hoe de modal split wijzigt op basis van gevoerd beleid en hoe dit vervolgens ook ritten, reisafstanden en reistijden beïnvloedt.

Beter monitoren, bijsturen en evalueren
De gemeente Den Haag kan met het NVP als databron en de bijbehorende dashboards zelf inzichtelijk maken wat de effecten zijn van beleidswijzigingen. Op basis van deze inzichten is Den Haag beter in staat om haar mobiliteitsbeleid te monitoren, tussentijds bij te sturen en te evalueren.

Venster op Gelderland
De provincie Gelderland zet meerdere programma’s tegelijkertijd in om mobiliteit binnen de provincie te beïnvloeden. Om de effecten van beleid te onderbouwen wordt traditioneel veel ad hoc onderzoek gedaan. Hierdoor zijn de vergelijkbaarheid tussen onderzoeken, de kostenefficiëntie ervan, en de actuele beschikbaarheid van data soms niet optimaal.

Kostenefficiënt meten en gemakkelijk vergelijken
De provincie heeft daarom de stap gezet om voortaan gebruik te maken van data uit het Nederlands Verplaatsingspanel (NVP). Het NVP biedt namelijk juist een oplossing voor het kostenefficiënt meten en evalueren van verschillende programma’s tegelijkertijd. Daarbij zorgt het gebruik van één databron voor uniformiteit in het monitoren en evalueren van verschillende programma’s, waarna een eenduidiger oordeel kan worden geveld, en programma’s onderling gemakkelijker kunnen worden vergeleken.

Toegankelijk en overzichtelijk dashboard
Het dashboard “Venster op Gelderland” is in ontwikkeling en biedt op dit moment de volgende inzichten:   

  • De ontwikkeling van de modal split op basis van ritten, kilometers en reistijd (Modal Split)
  • Ritlengteverdeling per modaliteit (Ritlengte)
  • Rittenkilometers en reistijd per motief (Motief)
  • Modal split van de herkomst van ritten naar en in de provincie op PC4 niveau (Herkomst)
  • Modal split, reistijden en afstanden van herkomst en bestemmingen op PC4 niveau (Afstand)

Monitor Verplaatsingsgedrag
Toen in maart 2020 de coronapandemie zich snel uitbreidde en Nederland in lock-down ging, was er bij de overheid, wegbeheerders en het outbreak management team acuut behoefte aan landelijke en continue informatie over de mobiliteit van Nederlanders. Hield men zich aan de maatregelen? De grote landelijke onderzoeken “Onderweg in Nederland” (ODiN) van het CBS en het “Mobiliteitspanel Nederland” (MPN) van het KiM bezaten onvoldoende actualiteit en continuïteit om aan deze vraag te voldoen. Daarom besloot het Monitoring- en Evaluatieteam van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om zelf een monitor te ontwikkelen. Hiervoor werd wekelijks (en aanvankelijk zelfs twee maal per week) informatie uit het Nederlands Verplaatsingspanel (NVP) gebruikt. Op dagelijkse basis werd hierin informatie zichtbaar over de ontwikkeling van:

  • Aantal ritten, reistijd en afstanden per vervoerwijze
  • Index ontwikkeling bestemmingen
  • Reizigers in ochtend en avondspitsen
  • Modal split per uur en naar motief
  • Modal shift
  • Verplaatsingen tijdens avondklokuren

Toegang tot real time en continue data
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kon met de NVP-data beschikken over real time en continue data wat betreft het verplaatsingsgedrag van Nederlanders. Dit verschafte het ministerie, maar ook het outbreak management team belangrijke inzichten op basis waarvan richting kon worden gegeven aan het mobiliteitsbeleid voor de Nederlandse bevolking, en op welk vlak maatregelen moesten worden aangescherpt. Op een cruciaal moment tijdens de pandemie, bood het NVP uitkomst.

Meer weten?
Wilt u weten hoe het Nederlands Verplaatsingspanel u kan helpen bij het meten, monitoren en evalueren van uw mobiliteitsprogramma’s? Of heeft u andere vragen over het NVP? Neem dan contact op met Peter van der Mede via (+31)(0)6 20 95 79 04 of pvdmede@dat.nl.